Grzejnik jest ciepły na dole, zimny na górze, a w rurach coś bulgocze. To najczęstszy sygnał, że w instalacji zebrało się powietrze. Odpowietrzanie zajmuje kilka minut i w większości domów zrobisz je sam. Poniżej masz instrukcję krok po kroku, kolejność odpowietrzania w domu piętrowym i to, co zrobić, gdy odpowietrzanie nie pomogło.
Po czym poznać, że grzejnik jest zapowietrzony
Zapowietrzony grzejnik ma charakterystyczny rozkład temperatury: dół gorący, góra chłodna. Powietrze jest lżejsze od wody, więc zbiera się w najwyższej części grzejnika, a tam, gdzie zamiast wody jest powietrze, grzejnik nie oddaje ciepła. Im większa poduszka powietrza, tym większa zimna strefa.
| Co obserwujesz | Co to zwykle oznacza | Co zrobić |
|---|---|---|
| Dół grzejnika ciepły, góra zimna | Powietrze w górnej części grzejnika | Odpowietrzyć ten grzejnik |
| Bulgotanie, szum przepływu w grzejniku lub rurach | Powietrze krąży z wodą w instalacji | Odpowietrzyć wszystkie grzejniki po kolei |
| Cały grzejnik zimny, reszta w domu grzeje | Zamknięty zawór, zablokowana głowica lub zamulenie | Sprawdzić zawór i głowicę, dopiero potem odpowietrzać |
| Zimne wszystkie grzejniki na najwyższym piętrze | Za niskie ciśnienie w instalacji | Sprawdzić manometr przy kotle |
| Powietrze wraca po kilku dniach | Nieszczelność, uszkodzone naczynie wzbiorcze lub zapowietrzanie przez pompę | Wezwać serwis, samo odpowietrzanie tego nie naprawi |
Skąd bierze się powietrze w instalacji centralnego ogrzewania
Po napełnieniu instalacji część powietrza zostaje rozpuszczona w wodzie i uwalnia się dopiero przy nagrzewaniu. Dlatego najwięcej odpowietrzania wypada na początek sezonu grzewczego i po każdym uzupełnianiu wody. Powietrze dostaje się też przy pracach hydraulicznych, przez nieszczelne złącza oraz wtedy, gdy w układzie powstaje podciśnienie: przy spuszczaniu wody, przy źle dobranej pompie albo w najwyższym punkcie instalacji pracującej na bardzo niskim ciśnieniu. Odpowietrznik automatyczny potrafi wtedy zadziałać odwrotnie i wpuścić powietrze do środka.
Osobny przypadek to pierwsze uruchomienie ogrzewania po lecie. Przez kilka miesięcy woda stoi, część instalacji wychładza się do temperatury pokojowej, a zawory termostatyczne pozostają zakręcone. Po włączeniu kotła powietrze, które zebrało się w górnych punktach układu, od razu daje o sobie znać bulgotaniem i zimnymi górami grzejników. Dlatego odpowietrzanie warto zaplanować przed pierwszymi chłodami, a nie w dniu, w którym dom ma już być ciepły.
Jak odpowietrzyć grzejnik krok po kroku
Zanim zaczniesz: instalacja powinna wcześniej popracować na normalnej temperaturze, bo dopiero wtedy powietrze rozpuszczone w wodzie zdąży się z niej uwolnić. Producenci grzejników zalecają odpowietrzanie po wystudzeniu instalacji, co jest bezpieczniejsze, ale mniej skuteczne. Jeśli pracujesz na rozgrzanym układzie, pamiętaj, że z odpowietrznika poleci woda o temperaturze zasilania.
- Przygotuj naczynie i szmatkę. Z odpowietrznika najpierw poleci powietrze, potem woda z instalacji, często ciemna i brudząca.
- Wyłącz pompę obiegową albo kocioł. Przy pracującej pompie woda krąży i porywa pęcherze powietrza, więc odpowietrzanie jest mniej skuteczne. Odczekaj od 30 do 60 minut, zależnie od wielkości instalacji, aż powietrze zbierze się u góry grzejników.
- Odkręć głowicę termostatyczną na maksimum, żeby zawór był otwarty.
- Znajdź odpowietrznik. To niewielki zawór w górnym rogu grzejnika, po przeciwnej stronie niż zasilanie. Potrzebujesz klucza do odpowietrzania, płaskiego wkrętaka albo kluczyka imbusowego, zależnie od typu.
- Odkręć go o ćwierć obrotu. Nie więcej i nigdy do końca, bo wykręconego zaworu nie zamkniesz w sekundę. Naczynie trzymaj z boku, nie nad dłonią, a przy gorącej instalacji załóż rękawicę.
- Poczekaj, aż syk ustanie i poleci równy strumień wody bez przerw i pryskania. To znak, że w grzejniku nie ma już powietrza.
- Zakręć zawór bez nadmiernej siły, żeby nie uszkodzić gniazda.
- Sprawdź ciśnienie na manometrze kotła i w razie potrzeby uzupełnij wodę.
- Włącz z powrotem pompę obiegową i kocioł. Po godzinie sprawdź, czy wszystkie grzejniki nagrzewają się równomiernie.
W jakiej kolejności odpowietrzać grzejniki w domu piętrowym
Kolejność ma znaczenie, gdy odpowietrzasz cały dom, choć poradniki podają dwie różne. My pracujemy od dołu do góry: najpierw parter, potem piętro, na końcu grzejnik łazienkowy albo drabinkowy pod samym sufitem. Na każdej kondygnacji zaczynaj od grzejnika najdalszego od kotła, bo to on zwykle zbiera najwięcej powietrza. Tak zaleca między innymi Purmo.
Po przejściu całej pętli wróć do manometru, bo przy kilkunastu grzejnikach ubytek wody bywa już wyraźny. Jeżeli powietrze wraca po kilku dniach, przyczyną jest zwykle ubytek wody w układzie albo zużyte naczynie wzbiorcze.
Co zrobić po odpowietrzeniu: ciśnienie w instalacji
Każde odpowietrzanie wypuszcza z układu trochę wody, więc ciśnienie spada. Wartość robocza dla zamkniętej instalacji z kotłem gazowym jest podana w instrukcji urządzenia i zwykle wynosi 1,0-1,5 bara na zimnej instalacji. W domu piętrowym dolna granica rośnie o mniej więcej 0,1 bara na każdy metr wysokości ponad kotłownię, więc przy kotle w piwnicy i grzejnikach na dwóch kondygnacjach realne minimum to już okolice 1,7 bara. Jeśli po odpowietrzeniu manometr pokazuje mniej, uzupełnij wodę zaworem napełniania. Opisaliśmy to dokładnie w poradniku spadek ciśnienia w kotle gazowym.
Po uzupełnieniu wody warto przejść grzejniki jeszcze raz, bo świeża woda wnosi do instalacji kolejną porcję rozpuszczonego powietrza.
Grzejnik bez odpowietrznika i odpowietrznik automatyczny
Starsze grzejniki żeliwne bywają podłączone bez własnego zaworu odpowietrzającego. Powietrze usuwa się wtedy przez odpowietrznik na pionie lub na rozdzielaczu. Przy pojedynczym grzejniku pozostaje rozszczelnienie złączki, a to już robota dla instalatora.
Odpowietrzniki automatyczne montuje się w punktach, gdzie powietrze zbiera się najczęściej: na pionach, przy pompie, na rozdzielaczu. Zanieczyszczony lub zablokowany odpowietrznik automatyczny potrafi przestać działać bez żadnego sygnału, a po latach zaczyna przeciekać, dlatego sprawdza się je przy przeglądzie instalacji.
Ogrzewanie podłogowe odpowietrza się inaczej
W ogrzewaniu podłogowym nie ma odpowietrznika na pętli, bo cała rura jest zatopiona w wylewce. Powietrze usuwa się z rozdzielacza: zamyka się wszystkie obiegi, otwiera pojedynczo i przepłukuje każdy z nich, aż z odpowietrznika popłynie woda bez pęcherzy. Przy dłuższych pętlach bywa potrzebne podniesienie ciśnienia lub pompa napełniająca. Jeśli masz ogrzewanie podłogowe i pojedyncza strefa nie grzeje, odpowietrzanie grzejników w pozostałej części domu nie rozwiąże problemu.
Odpowietrzanie nie pomogło, co dalej
Jeśli grzejnik po prawidłowym odpowietrzeniu nadal jest zimny u góry albo zimny w całości, powietrze nie było przyczyną. Najczęściej spotykamy wtedy jedną z czterech sytuacji:
- Zamulona instalacja - osady blokują przepływ, grzejnik jest letni mimo otwartego zaworu. Poznasz to po tym, że woda spuszczona z odpowietrznika jest czarna i zostawia osad, a zimne bywają dolne części grzejników, nie górne. Rozwiązaniem jest płukanie instalacji CO, nie kolejne odpowietrzanie.
- Zablokowany trzpień zaworu termostatycznego - typowe po lecie, gdy głowica stała zakręcona przez kilka miesięcy. Zdejmij głowicę i naciśnij trzpień: jeśli nie wraca sam, jest zablokowany.
- Źle wyregulowana instalacja - najdalsze grzejniki dostają za mało wody, bo obiegi nie są zrównoważone.
- Usterka pompy lub kotła - wtedy problem dotyczy zwykle całego domu, nie jednego grzejnika.
Zajmujemy się instalacjami grzewczymi i serwisem kotłów w Poznaniu i okolicach. Jeśli po odpowietrzeniu dom nadal się nie nagrzewa albo powietrze wraca co kilka dni, umów przegląd - sprawdzimy ciśnienie, naczynie wzbiorcze i przepływy.
Najczęstsze pytania
Czy przy odpowietrzaniu grzejnika trzeba zakręcić zawór?
Nie. Zawór przy grzejniku zostaje otwarty, a głowicę termostatyczną odkręcasz na maksimum. Zamykasz natomiast pompę obiegową lub kocioł, żeby woda się uspokoiła.
Czy kaloryfery odpowietrza się zimne czy ciepłe?
Instalacja powinna wcześniej popracować, a pompa być wyłączona na 30-60 minut przed odpowietrzaniem. Przy zimnej instalacji część powietrza pozostaje rozpuszczona w wodzie i nie da się jej wypuścić, za to odpowietrzanie po wystudzeniu jest bezpieczniejsze i tak zalecają producenci grzejników.
Czy po odpowietrzeniu grzejnika trzeba dolać wody?
Zwykle tak, zwłaszcza po przejściu kilku grzejników. Sprawdź manometr przy kotle i porównaj z wartością z instrukcji urządzenia.
Jak odpowietrzyć grzejniki przy ogrzewaniu gazowym?
Tak samo jak przy każdej instalacji zamkniętej, z jedną różnicą: kocioł gazowy sam pilnuje ciśnienia i przy zbyt niskim zablokuje pracę, pokazując błąd. Dlatego po odpowietrzaniu zawsze sprawdź manometr.
Ile trwa odpowietrzenie jednego grzejnika?
Samo wypuszczenie powietrza to zwykle kilkadziesiąt sekund. Najwięcej czasu zajmuje odczekanie 30-60 minut po wyłączeniu pompy, aż powietrze zbierze się u góry grzejników.
Jak często odpowietrzać grzejniki?
Nie ma stałego terminu. Standardowo robi się to raz, przed sezonem grzewczym, oraz po każdym uzupełnianiu wody w instalacji i po pracach hydraulicznych. Poza tym odpowietrzasz wtedy, gdy zobaczysz objawy z tabeli na początku tekstu.
Czy zapowietrzone grzejniki podnoszą rachunki za ogrzewanie?
Tak. Zapowietrzony grzejnik oddaje mniej ciepła, więc kocioł pracuje dłużej, żeby osiągnąć zadaną temperaturę w pomieszczeniu. Skala zależy od tego, ile grzejników jest zapowietrzonych i jak duża jest zimna strefa.
